Ik ben niet bang meer! Cognitieve gedragstherapie bij kinderen en adolescenten

Oratie van Lisbeth Utens


Foto: Dirk Gillissen  

Begin dit jaar werd Lisbeth Utens, werkzaam als klinisch psycholoog bij het TOPGGz expertisecentrum Dwang, Angst en Tics (DAT) van de Bascule, benoemd tot bijzonder hoogleraar Cognitieve Gedragstherapie bij kinderen en jongeren. Op 1 december hield zij haar oratie getiteld: Ik ben niet bang meer! Cognitieve gedragstherapie bij kinderen en adolescenten. Met het uitspreken van haar oratie heeft Lisbeth het hoogleraarschap aan de Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam openlijk aanvaard. Klik hier om de oratie van Lisbeth Utens te downloaden.

Cognitieve gedragstherapie is op dit moment de meest effectieve therapie voor kinderen met angststoornissen: circa 60% van de kinderen heeft baat bij deze therapie. Bij cognitieve gedragstherapie leert een kind door anders te denken en anders te doen, zijn probleem te verminderen. Ook bij de Bascule kiezen we vaak voor deze therapie omdat het goed werkt. Dat ongeveer 60% van de kinderen baat heeft bij deze therapie, is natuurlijk een mooi resultaat, maar hoe zit het met die kinderen waarbij het niet werkt? Lisbeth Utens bespreekt in haar oratie belangrijke actiepunten om de zorg voor kinderen met angststoornissen te verbeteren én te vernieuwen zodat er ook voor deze kinderen een passende behandeling komt.

Angststoornissen zijn de vaakst voorkomende psychiatrische stoornissen op de kinderleeftijd: 15 tot 20% van de kinderen krijgt er voor het 18e levensjaar mee te maken. Schrijnend is dat ongeveer 80% van deze kinderen geen hulp krijgt. Als er geen behandeling plaatsvindt, bestaat er een verhoogde kans op schooluitval en sociale isolatie. Bovendien hebben deze kinderen meer kans om op volwassen leeftijd te maken te krijgen met angst en depressie, alcoholisme en suïcidepogingen. Goede en passende behandeling is dus van belang.

In haar oratie draagt Lisbeth belangrijke actiepunten aan waarmee de zorg voor kinderen met angststoornissen verbeterd én vernieuwd kan worden. Zij pleit ondermeer voor goede diagnostiek en supervisie, online monitoren van behandeluitkomsten, preventief inzetten van CGT voor vluchtelingen/migranten en voor kinderen met een licht verstandelijke beperkingen, én het inzetten van smartphones, e-health tools en virtual reality in de psychotherapie. Daarnaast besteedt Lisbeth ook aandacht aan kinderen die in het ziekenhuis een medische ingreep moeten ondergaan: ongeveer 40% van hen ontwikkelt hierdoor posttraumatische stressklachten. Door hen bijvoorbeeld met virtual reality voor te bereiden op wat hen te wachten staat, zijn deze klachten te verminderen.

Lisbeth zal zich samen met de medewerkers van het expertisecentrum Dwang, Angst en Tics van de Bascule bezighouden met onderzoek naar hoe de behandelingen nog beter gemaakt kunnen worden, zodat ook de kinderen die nu nog onvoldoende opknappen van de bestaande behandeling, een passende en effectieve behandeling kunnen krijgen. Lees meer over de onderzoeken van Lisbeth Utens.