Kinderinfectioloog/immunoloog Taco Kuijpers, kinderneuroloog Mark Engelen van het Emma kinderziekenhuis/AMC en kinder- en jeugdpsychiater Chaim Huijser van de Bascule hebben sinds 2013 een gezamenlijk spreekuur voor kinderen waarbij een vermoeden is van Pandas (Pediatric Autoimmune Neuropsychiatric Disorders Associated with Streptococcal Infections).

Voor wie is dit spreekuur bedoeld ?
Kinderartsen en kinder- en jeugdpsychiaters kunnen een kind naar het Pandas spreekuur verwijzen als zij vermoeden dat er mogelijk sprake is van Pandas en zij vragen hebben over de diagnostiek of behandeling. Het spreekuur heeft de functie van een derde lijns polikliniek. Dit betekent dat bij acute problemen de eigen kinderarts of kinder- en jeugdpsychiater het eerste aanspreekpunt is voor de ouders.

Hoe werkt het?
Kinderartsen en kinder- en jeugdpsychiaters kunnen een kind aanmelden voor het Pandas spreekuur via de poli kindergeneeskunde van het Emma kinderziekenhuis/AMC.

Wat kunnen ouders en kinderen verwachten?
Het spreekuur bestaat meestal uit twee delen. In het eerste gedeelte brengt de kinder- en jeugdpsychiater de ziektegeschiedenis van het kind in kaart. Hij beoordeelt wat er al gedaan is op het gebied van kinderpsychiatrisch onderzoek en behandeling, wat er precies aan de hand is en wat er eventueel nodig is. Om een goed beeld van de situatie te krijgen moeten ouders en/of kind soms enkele vragenlijsten invullen. 

De kinder- en jeugdpsychiater bespreekt de situatie met de kinderinfectioloog/immunoloog en kinderneuroloog. Daarna hebben het kind en de ouders contact met de kinderinfectioloog/immunoloog en kinderneuroloog. Zij kijken verder naar de lichamelijke symptomen, doen lichamelijk onderzoek en aanvullend laboratorium- en bacteriologisch- (keelkweek) onderzoek. Dit is nodig om te bepalen of er aanwijzingen zijn voor streptokokkeninfecties en om auto-immuniteit, leverziekten, metabole/aanlegproblematiek, of andersoortige infecties uit te sluiten.

Op grond van deze gesprekken en het onderzoek krijgen de ouders advies ten aanzien van verder beleid. Omdat er geen sluitend onderzoek (gouden standaard) bestaat om PANDAS te diagnosticeren, geven de specialisten aan of er:

• geen

• mogelijk

• waarschijnlijk (aan zekerheidgrenzende waarschijnlijkheid)

sprake is van PANDAS. Vervolgens krijgen de ouders en het kind een advies over een mogelijk vervolgtraject.

Wat is de achtergrond van Pandas?
Het is soms moeilijk om het verschil vast te stellen tussen Pandas en niet aan infectie-gerelateerde ticstoornissen (zoals Gilles de la Tourette) en dwangstoornissen bij kinderen en jongeren. De diagnose Pandas wordt op de Pandas-poli gesteld op grond van het samengestelde beeld bij (keel)kweken en/of antistoftiters in het bloed, die als streptokokken-gerelateerd zijn vastgesteld ten tijde van een acuut optreden of het plotseling dramatisch verergeren van tics/dwang klachten of andere opmerkelijke psychische verstoringen (angsten, stemmingswisselingen, boosheid, eetproblemen, slaapproblemen, concentratieproblemen, vermindering schoolprestaties, verandering van fijne motoriek (handschrift), overgevoeligheid voor prikkels (licht, geluid), urinewegproblemen (veel plassen)), al dan niet in combinatie met andere lichamelijk klachten, waarbij ook koorts of evidente symptomen zijn vast gesteld.

De klachten bij Pandas beginnen plotseling en kunnen ook voor een tijd helemaal verdwijnen. De aandoening ontstaat in de regel na een koortsende infectie bij kinderen voor de puberteit.

Als de specialisten op de Pandas-poli helemaal geen aanwijzingen kunnen vinden voor een streptokokken infectie, dan wordt daar ook geen behandeling voor gegeven. Wel kunnen er afspraken gemaakt worden over wat vervolgstappen kunnen zijn en wat te doen bij nieuwe klachten.

Als het waarschijnlijk is dat er sprake is van Pandas, dan zijn er verschillende behandelmogelijkheden. We kijken welke behandeling het beste past: antibiotica (behandeling en/of profylaxe), immunoglobulines (IVIG ) en/of cognitieve gedragstherapie.

Wij staan sceptisch tegenover PANS (Pediatric Acute Neuropsychiatric Syndrome) als aparte diagnose. Het team van de Pandas-poli is van mening dat het verbreden van de criteria meer problemen veroorzaakt dan dat het oplost. Ook ten opzichte van de diagnostische tests zoals het Cunningham panel zijn de specialisten van de Pandas-poli uiterst kritisch. Dit soort testen zijn commercieel en leveren vaak onbetrouwbare resultaten die bij gedegen onderzoek niet bevestigd kunnen worden.

Samenvattend
De Pandas-poli is er voor kinderen met een vermoeden van Pandas. Het gespecialiseerde team doet onderzoek, stelt een diagnose en geeft behandeladvies - daar waar mogelijk.

Kijk voor meer informatie over Pandas op www.pandasweb.nl